ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ (αποσπάσματα)



ΜΠΕΡΤΡΑΝΤ ΡΑΣΣΕΛ
εκδ. Αρσενίδης, 1963
ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ

Πριν τελειώσει τούτος ο αιώνας, και αν δεν συμβεί κάτι το εντελώς απρόβλεπτο, θα πραγματοποιηθεί το ένα από τα τρία πιο κάτω ενδεχόμενα, που είναι :
Ι. Θα τελειώσει η ανθρώπινη ζωή , και ίσως και κάθε ζωή στον πλανήτη μας.
ΙΙ. Θα επιστρέψουμε στην βαρβαρότητα, ύστερα από μια καταστροφική μείωση του πληθυσμού της Γης. Ή
ΙΙΙ. Ο κόσμος θα συνενωθεί κάτω από μια μοναδική κυβέρνηση, που θα κρατάει το μονοπώλιο όλων των κυριότερων πολεμικών όπλων.
……
Η τρίτη δυνατότητα , δηλαδή η εγκατάσταση μιας μοναδικής κυβερνήσεως για ολόκληρο τον κόσμο, μπορεί να πραγματοποιηθεί με διάφορους τρόπους : με τη νίκη των Ηνωμένων Πολιτειών στον ερχόμενο παγκόσμιο πόλεμο ή με τη νίκη της Ε.Σ.Σ.Δ ή, θεωρητικά, με μία συμφωνία. Ή – και νομίζω πως αυτή είναι και η πιο ευοίωνη από τις κάπως πιθανές λύσεις- με μια συμμαχία εθνών , που επιθυμούν μια διεθνή κυβέρνηση, που να γίνει, τελικά, τόσο ισχυρή, ώστε η Ρωσία να μην τολμάει πια να μείνει έξω από αυτήν τη διεθνή κυβέρνηση. Αυτό θα μπορούσε να γίνει χωρίς άλλον παγκόσμιο πόλεμο, θα απαιτούσε όμως γενναία και ευφάνταστη πολιτική σε πολλές χώρες………..…… Νομίζω όμως πως η αμοιβαία δυσπιστία μεταξύ της Ρωσίας και της Δύσεως ματαιώνει κάθε ελπίδα για μια πραγματική συμφωνία στο προσεχές μέλλον. …………………  Νομίζω, λοιπόν, πως πρέπει να παραδεχτούμε ότι μια τέτοια παγκόσμια κυβέρνηση θα πρέπει να επιβληθεί με τη βία………… Είμαι βέβαιος πως η βία ή η απειλή της βίας, θα είναι αναγκαία. Ελπίζω πως η απειλή της βίας θα είναι αρκετή, αν όμως όχι, θα πρέπει να γίνει και χρήση της βίας.

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΜΙΔΑΣ
Η ιστορία του βασιλιά Μίδα και του χρυσού του είναι γνωστή σε όσους έχουν διαβάσει τα ‘’Διηγήματα του Τανγκλγούντ’’ του Ώτορν. Ο άξιος αυτός βασιλιάς, που αγαπούσε υπερβολικά το χρυσάφι, είχε προικιστεί από τους θεούς με το χάρισμα να μεταβάλει στο πολύτιμο αυτό μέταλλο κάθε τι που άγγιζε. Στην αρχή ο Μίδας ήταν πανευτυχής, όταν όμως διαπίστωσε πως και τα τρόφιμα που ήθελε να φάει μεταβάλλονταν σε χρυσάφι πριν προλάβει να τα φέρει στο στόμα του, άρχισε να ανησυχεί και όταν η κόρη του μεταμορφώθηκε σε μέταλλο μόλις τη φίλησε, έμεινε κατάπληκτος και ικέτευσε τους θεούς να του πάρουν πάλι το χάρισμα του αυτό. Από τότε ο Μίδας κατάλαβε πως το χρυσάφι δεν είναι το μόνο πολύτιμο πράγμα σε αυτόν τον κόσμο. Αυτό είναι ένα απλό παραμύθι. Το ηθικό του όμως συμπέρασμα οι άνθρωποι δυσκολεύονται πολύ να το παραδεχτούν.
Όταν Ισπανοί τον 16ο αιώνα έβαλαν χέρι στο χρυσάφι του Περού, σκέφτηκαν να το κρατήσουν όλο για τον εαυτό τους και εμπόδισαν όσο μπορούσαν την εξαγωγή πολύτιμων μετάλλων από τη χώρα τους. Το αποτέλεσμα ήταν να αυξηθούν όλες οι τιμές στις ισπανικές κτήσεις, χωρίς η Ισπανία να γίνει πλουσιότερη σε πραγματικά αγαθά. Ίσως το αίσθημα πως έχει διπλάσια λεφτά να είναι ευχάριστο στον άνθρωπο. Αν όμως με το κάθε νόμισμα μπορεί να αγοράσει τα μισά εμπορεύματα από πριν το κέρδος είναι καθαρά μεταφυσικό, αφού δεν του προσφέρει περισσότερο φαΐ και πιοτό ή καλύτερο σπίτι ή κάποιο άλλο πλεονέκτημα. Οι Άγγλοι και οι Ολλανδοί, που δεν ήταν τόσο ισχυροί όσο οι Ισπανοί, αναγκάστηκαν να αρκεστούν στις περιοχές που αποτελούν σήμερα τις ανατολικές Ηνωμένες Πολιτείες και που οι Ισπανοί τις περιφρονούσαν, γιατί δεν είχαν χρυσάφι. Και όμως οι περιοχές αυτές, αποδείχτηκαν πολύ πιο πλουτοπαραγωγικές από τις χρυσοφόρες χώρες του νέου κόσμου που τις εποφθαλμιούσαν την εποχή της Ελισάβετ όλα τα έθνη της Ευρώπης.
Αν και το ιστορικό αυτό γεγονός θεωρείται πια σαν μία κοινοτοπία, το δίδαγμα του ωστόσο φαίνεται να ξεπερνάει σήμερα τις διανοητικές ικανότητες των κυβερνήσεων. Τα οικονομικά προβλήματα αντιμετωπίζονταν πάντοτε με παράλογο τρόπο και αυτό αληθεύει σήμερα περισσότερο από κάθε άλλη φορά. Αυτό που συνέβη μετά τον πόλεμο, από την άποψη αυτή, είναι τόσο ανόητο, ώστε δυσκολεύεται κανένας να πιστέψει πως οι υπεύθυνες κυβερνήσεις αποτελούνται από ενηλίκους δεν  βγήκαν από το φρενοκομείο. Οι κυβερνήσεις αυτές θέλησαν να τιμωρήσουν τη Γερμανία και ο πατροπαράδοτος τρόπος της τιμωρίας ενός κράτους, είναι να του επιβάλεις την καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων.  Πάει καλά ως εδώ. Το ποσόν όμως που της επέβαλαν να πληρώσει ήταν μεγαλύτερο από την αξία όλου του χρυσού, που υπήρχε στη Γερμανία ή και στον κόσμο ολόκληρο. Ήταν συνεπώς μαθηματικά αδύνατο, οι Γερμανοί να καταβάλουν το ποσό αυτό σε χρυσό και όχι σε εμπορεύματα. Στο σημείο αυτό η κυβερνήσεις των Συμμάχων θυμήθηκαν πως η ευημερία ενός έθνους μετριέται συνήθως με το πλεόνασμα των εξαγωγών επί των εισαγωγών του. Όταν μία χώρα εξάγει περισσότερα, από όσα εισάγει, λένε πως έχει ένα αρνητικό ισοζύγιο εξωτερικού εμπορίου, ενώ στην αντίθετη περίπτωση το ισοζύγιο λέγεται παθητικό. Επιβάλλοντας, λοιπόν, στη Γερμανία πληρωμή επανορθώσεων, μεγαλύτερη από εκείνη που μπορούσε να καταβάλλει σε χρυσό, οι σύμμαχοι ουσιαστικά υποχρέωσαν τη Γερμανία να έχει ενεργητικό ισοζύγιο εξωτερικού εμπορίου και συνεχώς τους συμμάχους να έχουν παθητικό. Έτσι με μεγάλη τους φρίκη, οι συμμαχικές κυβερνήσεις διαπίστωσαν, πως χωρίς να το θέλουν, υποχρέωσαν τη Γερμανία να ευημερεί. Σε αυτό προστέθηκαν και άλλα δυσάρεστα. Η Γερμανία δεν παράγει τίποτε, που να μην το παράγουν και οι σύμμαχοι και συνεπώς υπήρχε κίνδυνος γερμανικού εμπορικού ανταγωνισμού. Οι Άγγλοι δεν ήθελαν το γερμανικό κάρβουνο την ώρα που τα δικά τους ανθρακωρυχεία περνούσαν κρίση οι Γάλλοι δεν ήθελα γερμανικό σίδερο και ατσάλι την ώρα που αναπτύσσανε τη δική τους σιδεροβιομηχανία κοκ…
Έτσι τελικά οι σύμμαχοι, ενώ ήθελαν να τιμωρήσουν τη Γερμανία, κάνοντάς τη να καταβάλει επανορθώσεις, δεν ήθελαν να της επιτρέψουν την καταβολή αυτή με καμία μορφή.  Στην εξωφρενική αυτή η κατάσταση βρέθηκε μία εξωφρενική λύση. Αποφάσισαν να δανείζουν στη Γερμανία τα χρήματα, που έπρεπε αυτή να καταβάλει. Οι σύμμαχοι της είπαν, ότι δεν μπορούμε να σου χαρίσουμε τις επανορθώσεις, γιατί αυτές αποτελούν μία δίκαιη τιμωρία της κακιάς σου. Από την άλλη μεριά, δεν μπορούμε να σε αφήσουμε να τις πληρώσεις. Γιατί αυτό θα καταστρέψει τις βιομηχανίες μας. Θα σου δανείσουμε λοιπόν λεφτά και εσύ θα μας τα επιστρέψεις. Έτσι θα ικανοποιηθεί η θεωρία, χωρίς εμείς να πάθουμε ζημιά. Όσο για τη δική σου τη ζημιά, ελπίζουμε πως θα αναβληθεί μονάχα. Αυτή όμως η λύση, ήταν φανερό πως δεν θα κρατούσε πολύ. Οι δανειστές της Γερμανίας θέλανε τόκους και αυτό δημιούργησε το ίδιο πρόβλημα πληρωμών όπως και οι επανορθώσεις. Οι Γερμανοί δεν μπορούσαν να εξοφλήσουν τους τόκους σε χρυσό και οι σύμμαχοι δεν ήθελαν να δεχτούν εμπορεύματα. Έτσι προέκυψε η ανάγκη, να δίνουν δάνεια στη Γερμανία, για να πληρώνει τους τόκους. Ήταν όμως φανερό, πως αργά ή γρήγορα ο κόσμος θα κουραζόταν να παίζει αυτό το παιχνίδι. Όταν ο κόσμος βαρεθεί να δανείζει μία χώρα, χωρίς να παίρνει τίποτε σε αντάλλαγμα, λένε πως η πίστη της χώρας αυτής έχει κλονιστεί. Όταν συμβεί αυτό, ο κόσμος αρχίζει να ζητάει να πληρωθεί, όσα του χρωστάνε. Όπως είδαμε όμως οι Γερμανοί δεν μπορούσα να πληρώσουν. Άρχισαν λοιπόν οι χρεοκοπίες, πρώτα στη Γερμανία, ύστερα ανάμεσα στους δανειστές της. Αποτέλεσμα, παγκόσμια κρίση, αθλιότητα, πείνα, καταστροφή και όλα τα δεινά που έπληξαν τον κόσμο. Δεν θέλω να πω πως επανορθώσεις ήταν η μόνη αιτία των συμφορών μας. Συνετέλεσαν σε αυτές και τα χρέη του Συμμάχων στην Αμερική και σε μικρότερο βαθμό όλα τα χρέη, ιδιωτικά και δημόσια, όπου ο οφειλέτης και ο δανειστής χωρίζονταν από ψηλά δασμολογικά τείχη, έτσι ώστε να δυσκολεύεται η εξόφληση σε είδος. Οι γερμανικές επανορθώσεις όμως, αν και δεν είναι η μόνη πηγή των δεινών μας, είναι από το σαφέστερο παράδειγμα της σύγχυσης ιδεών που έκανε τόσο δύσκολη τη λύση των οικονομικών  μας προβλημάτων……….
Για να απλοποιήσουμε το πρόβλημα, ας υποθέσουμε πως ένα από τα σύμμαχα έθνη  αποτελείται από ένα μόνο άτομο, έναν Ροβινσώνα Κρούσο, που ζει σε ένα ερημονήσι. Οι Γερμανοί με τη συνθήκη των Βερσαλλιών , είναι υποχρεωμένοι να του προσφέρουν όλα τα αναγκαία για τη ζωή του δωρεάν. Αν όμως αυτός θα σκεφτόταν, όπως σκέφτηκαν οι μεγάλες δυνάμεις, θα τους έλεγε όχι… μη μου φέρνετε κάρβουνο, γιατί θα καταστρέψει την ασχολία μου να μαζεύω καυσόξυλα. Και μη μου φέρνετε ψωμί, γιατί αυτό θα καταστρέψει τη γεωργία μου και τον πρωτόγονο μύλο μου, ούτε ρούχα γιατί τα ράβω από δέρματα ζώων. Μπορείτε να μου φαίνεται χρυσάφι, γιατί αυτό δεν με βλάπτει. Θα το παραχώσω σε κάποια σπηλιά και δεν θα το χρησιμοποιήσω σε τίποτα. Δεν δέχομαι όμως  καμία πληρωμή σε αντικείμενα που μπορώ να χρησιμοποιήσω. Αν ο φανταστικός Ροβινσώνας Κρούσος τα έλεγε αυτά, θα νομίζαμε, πως η μοναξιά τού έχει σαλέψει τα φρένα. Και όμως, αυτό ακριβώς είπαν οι μεγάλες δυνάμεις στη Γερμανία, όταν όμως ένα έθνος ολόκληρο και όχι ένα άτομο μόνο παθαίνει φρενοβλάβεια, όλοι λένε πως δείχνει πολύ εμπορικό νου….. Η μόνη σημαντική διαφορά ανάμεσα στον Ροβινσώνα Κρούσο και σε ένα έθνος είναι πως ο πρώτος διαθέτει το χρόνο του συνετά ενώ το έθνος όχι……

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Ποιό δέντρο είναι το καραγάτσι ( = μαύρο δέντρο) ;